Rola farmaceuty w badaniach klinicznych.

rola_farm_w BK_opiekafarm

O tym, że bycie farmaceutą nie zawsze wiąże się z podążaniem ścieżką aptecznej kariery wie zapewne niejeden z nas. Farmacja, wbrew ogólnemu przekonaniu (które co prawda i na szczęście z biegiem lat traci na sile), przygotowuje nie tylko do pracy w aptece ogólnodostępnej, czy szpitalnej. Kierunek ten wyposaża nas w pakiet narzędzi, które wykorzystane we właściwy i rozsądny sposób, dodatkowo pogłębione odpowiednią specjalizacją, czy studiami podyplomowymi, mogą stać się początkiem wspaniałej przygody zawodowej w szeroko pojętej branży medycznej i farmaceutycznej.

Przykłady takich karier można mnożyć w nieskończoność i tak oto wśród bliskich znajomych farmaceutów spotkać możemy magistra farmacji, który na co dzień wykonuje analizy farmakoekonomiczne w „Big Pharm’ie”. Inny z kolei zaangażowany jest w procedury rejestracji leków i wyrobów medycznych. Kolejny, to zapalony miłośnik chemii analitycznej, pracujący w laboratorium znanej dużej firmy farmaceutycznej. W zbiorze tym można również odnaleźć farmaceutę-dziennikarza, który doskonale wie jak trafić „newsem” do branży medycznej, czy też farmaceutę-naukowaca, który poprzez pracę akademicką, dydaktyczną i naukową przyczynia się do rozwoju farmacji. Farmaceuci to również pracownicy organów kontroli i nadzoru w systemie opieki zdrowotnej w Polsce. Na zakończenie powyższej wyliczanki, możemy wreszcie przytoczyć przykład sektora bliskiego naszemu sercu, tj. branży badań klinicznych.
W codziennej praktyce zawodowej spotykamy kolegów i koleżanki po fachu, którzy pełnią rolę farmaceuty (czy innymi słowy koordynatora farmaceutycznego) w zespole badawczym, rolę monitora badań klinicznych lub też koordynatora badania klinicznego w ośrodku. Co więcej widoczna jest również zwiększona rola aptekarza jako edukatora i „informatora” w zakresie badań klinicznych. Powszechnie wiadomo, iż jednym z krytycznych punktów prowadzenia badania klinicznego jest zapewnienie dostępu do odpowiedniej, wymaganej protokołem, populacji pacjentów. Apteka oprócz pełnienia swej standardowej funkcji może stanowić nie tylko miejsce świadczenia opieki farmaceutycznej, ale również informacji o programach badań klinicznych. Mając na uwadze powyższe oraz fakt, iż badania kliniczne stanowią szansę (niestety niejednokrotnie jedyną) na dostęp do nowoczesnej terapii, farmaceuta-aptekarz w oparciu o dostępne dane o stanie zdrowia pacjenta (oczywiście z poszanowaniem RODO 😉 ) oraz kryteria włączenia i wykluczenia może wspomóc pacjenta informacją o aktywnych projektach badań klinicznych. Powszechnie wiadomo, iż informacja i wiedza to najdroższe z towarów. My możemy dodać jeszcze… świadomość. Farmaceuta, wykonując zawód zaufania publicznego, poprzez codzienną praktykę winien podejmować działania mające na celu zwiększanie świadomości pacjentów w zakresie własnego zdrowia, czy to poprzez profilaktykę, czy medycynę naprawczą. Tym samym dopełniona zostaje filozofia „patient centricity”, czyli opieki pacjento-centrycznej, w której to na pierwszy plan wysuwa się poczucie całościowego traktowania problemu zdrowotnego. Pacjent pozyskując informację o badaniu klinicznym, czy to za pośrednictwem internetu (np. www.clinicaltrials.gov), u lekarza pierwszego kontaktu, lekarza specjalisty, czy też farmaceuty może w pełni świadomie podjąć decyzję, co do dalszego postępowania i ewentualnego uczestnictwa.

Wracając jednakże do roli farmaceuty jako członka zespołu badawczego oraz zadań, jakie przypisane są wyżej wymienionej funkcji, należy spiąć je klamrą, pt. dbałość o lek celem zapewnienia i utrzymania bezpieczeństwa uczestnika badania. W tym miejscu nadmienić należy, iż  zgodnie z GCP (z ang. Good Clinical Practice – Dobra Praktyka Kliniczna), za prowadzenie badania klinicznego, odpowiedzialność ponosi sponsor i badacz. To właśnie badacz odpowiada za nadzór nad osobami lub podmiotami, którym powierza realizację obowiązków i funkcji związanych z prowadzeniem badania w danym ośrodku. Tym samym badacz powinien upewnić się, że wszystkie osoby pomagające mu w prowadzeniu badania są zaznajomione z protokołem, badanym produktem oraz ich obowiązkami dotyczącymi badania. Jakie konkretne działania mogą być przypisane farmaceucie, szczególnie w badaniach, prowadzonych w warunkach szpitalnych? Na farmaceutę może zostać nałożony obowiązek odbierania dostaw leku badanego i/lub leków towarzyszących. Krytyczne znaczenie ma w tym wypadku odbiór leków termolabilnych, transportowanych w kontrolowanej temperaturze, z wykorzystaniem rejestratora  „TempTale”. Po odebraniu przesyłki konieczne jest zweryfikowanie, czy temperatura podczas transportu leku była prawidłowa i czy nie zostały przekroczone dopuszczalne normy. Farmaceuta odpowiada również za warunki i sposób przechowywania leków. W przypadku leków gotowych, na podstawie wystawionego przez badacza zlecenia wydania leku, farmaceuta zajmuje się dystrybucją leku dla uczestnika badania. Jeśli z kolei protokół badania wymaga przygotowania leku przed podaniem (np. preparaty do infuzji lub wstrzykiwań) obowiązkiem farmaceuty jest prawidłowe jego wykonanie Farmaceuta odpowiada wreszcie za utylizację leku oraz rzetelne prowadzenie dokumentacji, związanej z lekiem, np. formularz dostaw, formularze / logi rozchodu leku badanego i/lub leków towarzyszących, logi temperaturowe, itp.

Biorąc pod uwagę powyższe farmaceuta stanowi kluczowe ogniwo w ekosystemie opieki zdrowotnej i to w całościowym jego wymiarze. Ekosystem ten jako sieć naczyń połączonych nie może w pełni sprawnie funkcjonować bez zaangażowania wszystkich środowisk medycznych. Każdy bowiem lekarz, farmaceuta, diagnosta laboratoryjny, pielęgniarka, fizjoterapeuta czy dietetyk dysponuje unikatową wiedzą medyczną i z dziedziny nauk o zdrowiu, o sile której stanowi mądra i otwarta jej synteza tak, by w myśl pacjentocentryczności, traktować problem zdrowotny całościowo.

0 comments
Previous Post
houston mamy problrm lekowy
Next Post
warsaw

Dostęp do zawartości serwisu opiekafarm.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawia recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.