Krótka charakterystyka antybiotyków aminoglikozydowych

antybiotyki_opiekafarm

Antybiotyki aminoglikozydowe nie są tak popularną grupą substancji przeciwbakteryjnych, jak np.: beta-laktamy. Jednak mają na tyle szeroki zakres aktywności, że należy im poświęcić choć część uwagi.

Historia antybiotyków aminoglikozydowych (AA) rozpoczęła się w latach 40 ubiegłego wieku, kiedy to Selman Waksman wyizolował z promieniowców Streptomyces griseus – streptomycynę. Aktualnie do grupy AA zaliczamy zarówno związki pochodzenia naturalnego, izolowane z promieniowców rodzaju Streptomyces spp. i Micromonospora spp. (np.: streptomycyna, kanamycyna, neomycyna, tobramycyna, gentamicyna) jak i związki półsyntetyczne (np.: amikacyna, netylmicyna, isepamicyna).

Nazewnictwo

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO, ang. World Health Organisation) oraz Polskie Towarzystwo Farmakologiczne opracowały pewnego rodzaju schemat nazewnictwa antybiotyków aminoglikozydowych, który uwzględnia ich pochodzenie.

Streptomycyna, neomycyna, tobramycyna to naturalne związki syntetyzowane przez promieniowce z rodzaju Streptomyces spp. i w ich nazwie wyróżniamy końcówkę „-mycyna”, natomiast nazwy antybiotyków izolowanych z promieniowców rodzaju Micromonospora spp. (gentamicyna) oraz pozyskiwanych na drodze syntezy chemicznej (amikacyna, netylmicyna, isepamicyna) są zakończone przyrostkiem „-micyna”.

Aktywność przeciwbakteryjna

Mechanizm działania antybiotyków aminoglikozydowych opiera się o ingerencję w syntezę białek bakteryjnych. Leki te działają bakteriobójczo, a ich aktywność zależy od zastosowanej dawki, częstości przyjmowania leku i długości terapii.

Większość antybiotyków aminoglikozydowych wykazuje szerokie spektrum działania, są aktywne wobec bakterii Gram-ujemnych, tlenowych tj.: Pseudomonas spp., Enterobacter spp, Salmonella spp., Acinetobacter spp. czy Escherichia coli. Ponadto, aminoglikozydy są aktywne wobec niektórych bakterii Gram-dodatnich np.: Mycobacterium spp., Streptococcus spp. oraz znajdują zastosowanie w leczeniu metycilinoopornych szczepów Staphylococcus aureus.

Działania niepożądane

Jak wszystkie leki, tak i antybiotyki aminoglikozydowe powodują działania niepożądane. Do najpopularniejszych zaliczamy  uszkodzenia ucha wewnętrznego, zaburzenia funkcji nerek, blok nerwowo-mięśniowy, okołoustną parestezję, szkodliwe działanie na obwodowy i ośrodkowy układ nerwowy, ból i podrażnienie w miejscu podania, eozynofilię, nadwrażliwość oraz uczulenia. Działanie toksyczne aminoglikozydów, podobnie jak ich aktywność zależą od przyjętej dawki, częstości podawania i długości terapii, dlatego podczas ich stosowania ważne jest monitorowanie stężenia leku we krwi.

Najpoważniejszym działaniem niepożądanym tej grupy leków jest ototoksyczność, która powoduje nieodwracalne zmiany w uchu wewnętrznym,
co w konsekwencji może prowadzić do utraty słuchu. Objawy zależą od zastosowanego antybiotyku:

  • kanamycyna, amikacyna, neomycyna – powodują uszkodzenia ślimaka, co objawia się szumami usznymi oraz obustronną symetryczną utratą słuchu
  • gentamicyna, streptomycyna – odpowiedzialne są za uszkodzenie narządu przedsionkowego, którego objawami są: zawroty głowy, nudności, wymioty, ataksja i oczopląs

 

Szacuje się, że już niewielkie zaburzenia w percepcji dźwięków dotykają ok. 63% osób leczonych antybiotykami z tej grupy, a najbardziej narażeni, na uszkodzenia słuchu są: noworodki i dzieci do 3 roku życia, chorzy w podeszłym wieku (powyżej 65 roku życia) oraz pacjenci z niewydolnością nerek i wątroby. Dodatkowo ryzyko wystąpienia ototoksyczności zwiększają: wcześniejsze uszkodzenia słuchu, odwodnienie, hipertermia czy posocznica.

Podsumowanie

Aktualnie, antybiotyki aminoglikozydowe są uzupełnieniem terapii przeciwbakteryjnej. Jednak liczebność tej grupy oraz szerokie spektrum działania zmuszają naukowców do dalszych prac skupionych na niwelowaniu działań niepożądanych podczas terapii tymi antybiotykami.

0 comments
Previous Post
opieka_farm_badania kliniczne
Next Post
mur w aptece_blue kopia

Dostęp do zawartości serwisu opiekafarm.pl jest możliwy dla osób uprawnionych do wystawia recept lub osób prowadzących obrót produktami leczniczymi.